Almere.org

Almere - Een Slimmere Samenleving

"Slimmer verbinden in de stad met intelligent gebruik van technologie – Op weg naar een Almere Smart Society"

Waar staan we nu?
In 2011 kwam er in Almere een clubje mensen bij elkaar die, waarschijnlijk online, informatie hadden gevonden over ‘Slimme Steden’ (Smart Cities). Slimme steden waren nog maar sporadisch te vinden in 2011, er waren vooral steden die dat wilde worden. Inmiddels is het een trend om als stadsbestuur je stad te transformeren tot slimme stad. Almere is niet de eerste en zeker niet de laatste stad die met investeren in techniek, creativiteit en innovatie de stad omvormt tot een slimme stad. In Almere is er over de naamgeving langer nagedacht en zo ontstond ‘Almere Slimme Samenleving’ (Almere Smart Society).



Het zijn de pareltjes in de Almeerse samenleving, de inventieve ondernemers, de bevlogen ambtenaren, de getalenteerde studenten en de betrokken inwoners die samen doorgaan als de ‘slimme burgers’ (Smart Citizens). Deze slimme burgers, die in Almere NUCA’s -’Nieuwe Stedelijke Creatieven Almere’ (New Urban Creative’s Almere) – worden genoemd, heb je gewoon in elke stad, maar in Almere komen ze gericht bij elkaar. In Almere wil de overheid zich richten op de burger, waarschijnlijk mede ingegeven door het 7e discipline van de ‘Almere Principles’: ‘Mensen maken de Stad‘. Een glimp van wat ons te wachten staat is in verbinding met Growing Green Cities, Floriade 2022 en de organische groei van Almere 2.0. Deze lokale initiatieven worden uiteraard omarmt door Almere Smart Society en zullen wellicht in elkaar opgaan.

Aanleiding en achtergrond
We zijn allemaal op zoek naar duurzame verbeteringen van de samenleving. Er moet iets gebeuren want de natuurlijke bronnen drogen op en voedsel is straks niet meer voor iedereen beschikbaar. Maar eerlijkheid gebied te zeggen dat bedrijven geld willen verdienen, overheden willen besparen (en meer) en de burger wil vaak het tegenovergestelde. In een slimme samenleving maken we ons druk om de volgende aspecten: economische groei, duurzame ontwikkeling van de stad, efficiënte diensten en vooruitgang op sociaal gebied. Om dat te bereiken hebben we een slimme digitale infrastructuur nodig. Welnu, daar werken we met ze allen aan in ‘Almere Slimme Samenleving’ (zie deze mindmap na persoonlijk onderzoek).

Wie precies de stuwende kracht achter de oprichting van Almere Slimme Samenleving is geweest weet ik niet maar algemeen directeur IBM Nederland en voorzitter van IBM Europe, Harry van Dorenmalen, was erbij. In 2013 kreeg hij er in elk geval de Bonifatiusspeld, een lokale onderscheiding voor bijzondere verdiensten. IBM – dat wereldwijd smart cities stimuleert – samen met Burgemeester Annemarie Jorritsma, enkele ambtenaren en nog wat bedrijven (consortium partners) besloten tot de oprichting van Almere Smart Society. De voertaal in de slimme stad blijkt Engels te zijn. Hier ben ik geen voorstander van, gezien de slimme stad ook de gewone burger wil bereiken.

Open Data
Met name de aanwezigheid van verschillende datacentra in Almere is een belangrijk gegeven voor de oprichting van Almere Slimme Samenleving. Almere had al eerder met steun van het gemeentelijk ‘Economisch Development Board Almere‘ (EDBA), IBM en het lokale UNet, ‘Almere Data Capital‘ opgericht. In dit ‘Big Data Value Center’ wordt gewerkt aan de concrete meerwaarde van allerhande gegevens (data) door deze gegevens op nieuwe, andere slimme manieren, in te zetten.

Grote hoeveelheden data, de combinatie van deze data, veroorzaakt door o.a. opkomende sociale media, zijn vanwege voortschrijdende technologische ontwikkelingen een vrij nieuw verschijnsel. Het geeft de overheden en grote bedrijven mogelijkheden die zij voorheen niet hadden. Ook geeft het de burger – dwz wanneer de slimmeriken onder ons van de overheden en bedrijven toegang krijgen tot de data – mogelijkheden! Dán spreken we pas van ‘Open Data’.

Toegang voor slimme burgers is van belang om de economische en innovatieve ontwikkeling van samenleving niet te verstoren. De burger, maar ook de overheid en het bedrijfsleven, heeft tenslotte handige websites en app’s nodig. ’Open Data’ geënt op onze stad en samenleving is een actueel verschijnsel dat nog niet in Almere verkrijgbaar is . Almere heeft dus wel veel data, maar het is (nog) niet openbaar. Het koppelen van allerhande lokale data zal zeker gaan gebeuren en ‘Almere Data Capital’ zal daarin een belangrijke voortrekkersrol spelen.

Moed gezocht!
Voor het openstellen van de gegevens – voor iedereen – is bij de overheid enige moed vereist. Dit is de aanleiding dat op diverse plekken, in verschillende steden wereldwijd, een schimmig steekspel gaande is tussen overheid en burgers. Met name de burger vraagt zich af: wie beschikt over de data en wie is de eigenaar van de data? Kijk eens op de website van WatchDogs, een in april 2014 te lanceren computerspel van UbiSoft. Het spel (game) speelt zich af in een stad (Chicago) waar alle apparaten draadloos aan elkaar verbonden zijn. Het geeft een toekomstbeeld zoals het boek van George Orwell ’1984′ ook een toekomstbeeld gaf, maar bij WatchDogs is dat dan naar bijvoorbeeld het jaar 2020. Het geeft een beeld van ‘het Internet der Dingen’ (Internet of Things).

Internet van Alles
Overigens, ‘dingen‘ is alweer vervangen voor ‘alles’(…). ‘Het Internet van Alles’ (Internet of Everything) functioneert via sensoren. Sensoren worden ingebouwd in allerlei stedelijk meubilair zoals prullenbakken, lantarenpalen, verkeersborden, onder de grond en in veiligheidsnetwerken (beveiligingscamera’s). De burger speelt de belangrijkste rol met al die op het lichaam gedragen slimme telefoons, horloges en brillen die met al de andere apparaten met sensoren communiceren.

Privacy
Inwoners zien de voordelen (nog) wel en willen er graag gebruik maken, maar tegelijk willen ze hun privacy waarborgen. Dit laatste kan alleen als de samengestelde data níet persoonsgebonden is. Dit is relatief, want het unieke mac-adres, dat in al je draagbare gadgets zit verraden je handel en wandel. Zonder de privacy van de burger aan te tasten – zo zegt men, wordt in Almere door het bedrijf WiMOVE ‘n stadsdekkend WiFi netwerk aangelegd. Het is een ‘slim netwerk’.
‘Slim’ hoef ik nu waarschijnlijk niet meer uit te leggen. Dus duikt al snel de volgende vraag op: kun je altijd vertrouwen op de ‘goede inborst’ van het bedrijfsleven en de overheid? Dat is de vraag, maar de realiteit anno 2014 is, dat met ‘wifi-tracking‘ nu al argeloze burgers gecontroleerd worden door winkelketens op o.a. hoe lang ze in een winkel zijn (routing), wanneer ze voorbij de winkel lopen. Tegelijk wordt er een klantprofiel samengesteld op basis van het mac-adres. Klanten worden hiervan (nog) niet op de hoogte gesteld, dus helaas, ‘n inbreuk op de privacy.
WiMOVE zegt op hun website dat zij het ‘open model’ wifi-netwerk toejuicht (en zelf geen diensten te willen ontwikkelen op het netwerk). Maar zij bedoelen hier een gekunsteld ‘open’. Iets dat slechts toegankelijk is voor de betalende klanten van WiMOVE. Die klanten zijn iedereen die WiMOVE accepteert als klant. Maar voor de hand liggen de providers (bedrijfsleven) en misschien wel de lokale overheid/Justitie/politie. De burger levert hen meestal zonder het zelf te weten, gratis en eenvoudig, gegevens aan met hun ‘slimme verraders’, de SmartPhone, Google Glass en hun iWatch.

Big Data
Voor de burger zelf is (nog) niets geregeld, zolang de data niet écht open is. Hier bedoel ik echt ‘open’, in de zin van het gratis toegankelijk zijn van alle big data die er in de stad aanwezig is. Wat echt open is, is transparant en door iedereen na te kijken en te volgen. De slimme burgers kunnen eigenlijk ook niet zonder de data omdat zij als slimme creatieven de technologie en innovatie moeten en willen stimuleren. Bovendien zou het absurd zijn als (big) data en andere (burger)informatie alléén in handen van overheden en goed betalende bedrijven zou vallen.

Eigenaarschap
Door de ontstane situatie zijn het momenteel niet louter enthousiaste en positieve berichten over slimme steden en smart societies. Hier doel ik op de websites die schrijven over slimme samenlevingen en smart cities. Als we de slimme samenleving zien als een van-boven-af (top-down) georkestreerde beweging dan zal deze zeker mislukken. Momenteel dringt door dat de slimme samenleving alleen van-onder-op (bottom-up) tot ontwikkeling kan komen: vanuit de burger. Zeker, het begon als een utopische gewaarwording, de smart cities. Maar achterhaald door de werkelijkheid van het moment kijken we nu aan tegen een strijd tussen overheid en bedrijfsleven enerzijds, en de burger anderzijds, om de data. Bezorgde burgers vragen zich af: wie wordt er eigenaar van het brein van de slimme samenleving?

De Tegenbeweging
Als gevolg van ‘een en ander’ is er een ‘tegenbeweging’ ontstaan, tegen het huidige smart cities geluid, dat wanneer we realistisch naar de ontwikkeling kijken, toch in handen blijkt van overheden en bedrijfsleven. Inwoners in steden rondom de wereld zien met lede ogen het manipulatieve karakter, de non-transparantie en vertraging in het openen van gegevensstromen. De burger vraagt zich dit af: Wil ik wel in een stad leven die alles van mij weet? Nou dat wil de burger niet. Die wil niet leven in een slimme samenleving die er louter is omdat die slim is. De burger wil heel andere dingen dan alleen maar gecontroleerd worden. De burgers willen bijvoorbeeld humanere invulling van het leven, willen meer empathie voor elkaar, slimmer en beter onderwijs, goede inkomens door een slimme economie en ze willen goed voedsel dat dichtbij te verkrijgen is door slimmere manieren van distributie en verbouwing. Dit zijn de dingen die voor burgers belangrijk zijn.

De veranderende mens in een nieuwe samenleving
Volgens Dan Hill, de CEO van Fabrica, een onderzoekscentrum voor communicatie, ontbreekt er iets in het plaatje van de nieuwe technologie. Hij vindt het onzin om de slimme techniek te gebruiken voor bijvoorbeeld de aloude problemen als, pak hem beet, verkeersopstoppingen. Wat wel nodig is, met de opkomst van de sociale media en de daardoor veranderende wereld waarin we leven, is een nieuwe visie op hoe we met elkaar in de stad leven en hoe de belangrijke lokale organisaties aansluiten op de veranderende mens.

Tegen de slimme stad
Adam Greenfield schreef het kritisch pamfletAgainst The Smart City‘. Greenfield, als veel stedelingen voor hem, herinnert ons eraan dat steden ontwikkelen en bouwen gaat over de mensen! Het zijn de mensen die de stad van de grond af aan opbouwen en vorm geven. Onafhankelijk en ja slim. Greenfield vindt dat slimme steden en samenlevingen, zoals gepromoot door IBM, Siemens en Cisco Systems – met hun technieken en bestuurd door lokale ambtenaren – interessant kunnen zijn voor efficiëntie, veiligheid en mobiliteit, en misschien duurzaamheid. Maar wie goed kijkt wat dit eigenlijk precies inhoud, die komt snel tot de conclusie dat dit de burger eigenlijk niet écht interesseert.

Slimme Burgers–Smart Citizens
Het ‘tegengeluid’ heeft zich gebundeld in een publicatie van Future Everthing in Manchester. Jaarlijks snijdt de organisatie een thema aan, ditmaal ‘Smart Citizens‘. Drew Hemment and Anthony Townsend, samenstellers van het stuk, maken zich zorgen om de top-down aansturing door grote bedrijven en overheden in de ontwikkeling van slimme steden. Hun doel is de discussie te verleggen van de top-down naar de bottom-up, van-onder-op, naar daar waar de burger zich bevindt! Dat is iets dat in Almere ook dringend moet gebeuren. Oud Almeerder Frank Kresin, die al sinds 2006 voor De Waag in Amsterdam werkt, publiceert zijn ‘A Manifesto For Smart Citizens‘ in de Future Everything publicatie. Je kunt het interessante document hier (PDF) downloaden.

Mijn wens
Blijft over hier te wensen dat de intentie van het boven-af bewegen, ja, de megalomane top down strategieën wereldwijd, worden verbonden met de van-onder-op (bottom-up) innovaties in straat, wijk en stad. Dat de Almeerse inwoners en ondernemers hun ‘ding’ doen, slim en creatief, en de vernieuwing ergens in het midden gevonden wordt. Op naar een slimme samenleving: Almere Smart Society!

Peter Aggenbach    
  Peter Aggenbach maakte in 1995 de eerste website met informatie over de gemeente Almere. Hij is voorzitter van de Stichting Digitaal Almere (Dial). Zijn werk bestaat onder andere uit het nauwgezet volgen van online activiteiten in de gemeente Almere. Locale projecten op het gebied van ict, nieuwe media en smart society hebben zijn bijzonder aandacht op geschiktheid en bruikbaarheid in de stad en samenleving van Almere. Over zijn bevindingen publiceert hij regelmatig online op diverse domeinen en platforms.

 

Nieuwsflits

We hebben 8 gasten en geen leden online

U bevindt zich hier: Home Over Almere! Nieuws Almere - Een Slimmere Samenleving